![zonsopkomst](https://media-01.imu.nl/storage/eec.academy/28068/20200217_072818-2560x1100.jpg)
In onze zoektocht naar kennis en begrip leren we vaak de 'waarom'-vraag te stellen. Deze vraag lijkt diepte te beloven en de sleutel te bieden tot de kern van zaken. Maar wat als deze ogenschijnlijk onschuldige vraag complexer is dan we denken?
'Waarom' is een fascinerend woord. Het nodigt uit tot reflectie, tot het blootleggen van motieven en oorzaken. Toch schuilt er een paradox in deze vraag. Terwijl we proberen begrip te kweken, kunnen we ook onbedoeld een sfeer van oordeel creëren.
Neem het voorbeeld uit Atul Gawande's werk over handhygiëne in ziekenhuizen. Wanneer men vraagt: "Waarom was je je handen niet?", opent dit een doos van Pandora gevuld met rechtvaardigingen. De vraag, hoewel goedbedoeld, plaatst de ondervraagde in een defensieve positie. Het creëert een subtiele maar voelbare spanning waarbij een onuitgesproken beschuldiging in de vraag zit die om verantwoording vraagt.
De energetische lading van woorden
Woorden dragen energie. Ze zijn meer dan louter klanken of symbolen; ze vormen de bouwstenen van onze realiteit. 'Waarom' kan, ondanks zijn ogenschijnlijke neutraliteit, een energetische lading dragen die gesprekken kleurt en relaties beïnvloedt.
In een hiërarchische structuur, zoals op de werkplek, kan een 'waarom'-vraag de machtsdynamiek benadrukken. Het kan de ondervraagde het gevoel geven kleiner gemaakt te worden, wat leidt tot een instinctieve behoefte om zich te verdedigen in plaats van open te staan voor echte reflectie en groei.
Van oordeel naar verwondering
Hoe kunnen we dan de essentie van wat we willen weten behouden zonder de negatieve bijeffecten? Het antwoord ligt mogelijk in een subtiele maar krachtige verschuiving van perspectief - van oordeel naar verwondering. (zie ook eerdere blog: De kracht van verwondering bij veranderingen_
Door de vraag te herformuleren van "Waarom doe jij X?" naar "Wat maakt dat...?" openen we een ruimte voor begrip zonder beschuldiging. Deze benadering nodigt uit tot een gezamenlijke verkenning, waarbij de vraagsteller en de ondervraagde als gelijken worden gesteld. En laat gelijkwaardigheid nou net hetgene zijn wat de meesten aanspreekt.
Een andere methode die ik veel gebruik is het betrekken van jezelf bij de vraag. "Waarom doen wij dit?" creëert onmiddellijk een gevoel van gedeelde verantwoordelijkheid en nieuwsgierigheid. Het verkleint de afstand tussen vraagsteller en ondervraagde, en plaatst beiden in dezelfde boot van onderzoek en de gezamenlijkheid in het oplossen van de kern van het probleem.
Voorbij 'Waarom'
Deze reflectie nodigt ons uit om verder te kijken dan de conventionele wijsheid over vraagstelling. Het daagt ons uit om na te denken over de subtiele manieren waarop onze taal onze interacties en relaties vormt.
Misschien ligt de ware kracht niet in het stellen van de 'juiste' vraag, maar in het ontwikkelen van een houding van oprechte nieuwsgierigheid en medeleven. Wellicht is het niet zozeer de vraag zelf, maar de intentie erachter en de ruimte die we creëren voor het antwoord, die het verschil maakt.
Een uitnodiging tot reflectie
Ik zou graag willen dat we onszelf uitdagen om bewuster om te gaan met onze vragen. Hoe kunnen we onze nieuwsgierigheid op een manier uiten die verbindt in plaats van verdeelt? Hoe kunnen we ruimte creëren voor authentieke expressie en gedeeld begrip?
Dit zijn geen eenvoudige vragen, en de antwoorden zullen afhankelijk zijn van de context en betrokkenen. Maar door onszelf deze vragen te stellen, openen we de deur naar rijkere, meer betekenisvolle interacties en een dieper begrip van onszelf en anderen.
Welke ervaringen heb jij met 'waarom'-vragen? Hoe hebben ze jouw gesprekken en relaties beïnvloed? En misschien nog belangrijker, hoe zou je willen dat ze dat doen?
Laten we samen de wereld met een houding van verwondering en nieuwsgierigheid benaderen. Wie weet welke mogelijkheden zich dan voor ons openen?